Chapter 20: File Handling (ဖိုင်များ ကိုင်တွယ်ခြင်း)

---

File Handling ဆိုတာ ဘာလဲ

အခု အချိန်ထိ ကျွန်တော်တို့ ရေးခဲ့တဲ့ program တွေက အချက်အလက်တွေကို memory (variable) ထဲမှာပဲ သိမ်းပါတယ်။ Program ပိတ်လိုက်တာနဲ့ အချက်အလက် အားလုံး ပျောက်သွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အချက်အလက်ကို ဖိုင် ထဲ သိမ်းဖို့ လိုပါတယ် — အသုံးပြုသူရဲ့ အချက်အလက်၊ မှတ်တမ်း (log)၊ setting တွေ သိမ်းဖို့အတွက်ပါ။ ဖိုင်ထဲ စာရေး/စာဖတ်လုပ်တာကို file handling လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဖိုင်မှာ အဓိက အမျိုးအစား နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။

• Text file (.txt, .csv, .log) — လူ ဖတ်လို့ ရတဲ့ စာသားတွေ ပါဝင်တယ်။ Notepad နဲ့ ဖွင့်ကြည့်လို့ ရတယ်။
• Binary file (.jpg, .pdf, .exe) — စာသားမဟုတ်တဲ့ အချက်အလက် (ဓာတ်ပုံ၊ ဗီဒီယို၊ program) တွေ ပါဝင်တယ်။ တိုက်ရိုက် ဖတ်လို့ မရဘူး။

ဒီအခန်းမှာ text file တွေကို အဓိက ကိုင်တွယ်ပါမယ်။ ဒါက အခြေခံအကျဆုံး၊ အသုံးအများဆုံးမို့ပါ။

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်ဖတ်/ဖိုင်ရေး အပြည့်အစုံ လမ်းညွှန်
• Input/output — Python ရဲ့ input/output သင်ခန်းစာ

---

ဖိုင်ဖွင့်နည်း — open() နဲ့ Mode များ

ဖိုင်နဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ ပထမဆုံး open() နဲ့ ဖွင့်ရပါတယ်။ ဒုတိယ argument က mode — ဖိုင်ကို ဘယ်လို သုံးမလဲ ဆိုတာပါ။

file = open("example.txt", "mode")

အသုံးအများဆုံး mode သုံးမျိုးကို ဇယားနဲ့ မှတ်ထားပါ။

Mode	အဓိပ္ပာယ်	ဖိုင် မရှိရင်
"r"	read — ဖတ်ဖို့ သက်သက် (default)	FileNotFoundError တက်တယ်
"w"	write — ရေးဖို့ (အဟောင်းကို ဖျက်ပြီး အသစ်ရေး)	အသစ် ဖန်တီးပေးတယ်
"a"	append — အဟောင်းရဲ့ နောက်ဆက်တွဲရေး	အသစ် ဖန်တီးပေးတယ်

Mode ကို မထည့်ရင် default "r" (ဖတ်ဖို့) ဖြစ်ပါတယ်။

Reference

• Reading/writing files — open mode များ အသေးစိတ်
• Input/output — ဖိုင်ဖွင့်နည်း အခြေခံ

---

ဖိုင်ထဲ စာရေးခြင်း

write() method နဲ့ စာသားတွေ ရေးပြီး၊ ပြီးရင် close() နဲ့ ပိတ်ရပါတယ်။

file = open("diary.txt", "w", encoding="utf-8")
file.write("တနင်္လာ: Python စသင်တယ်။\n")
file.write("အင်္ဂါ: for loop လေ့ကျင့်တယ်။\n")
file.close()
print("ရေးပြီးပါပြီ!")

diary.txt ဆိုတဲ့ ဖိုင်အသစ် ဖန်တီးပြီး စာကြောင်း နှစ်ကြောင်း ရေးသွားပါတယ်။ သတိထားရမှာက write() က စာကြောင်း အသစ်ကို အလိုအလျောက် မဆင်းပေးပါဘူး — ကိုယ်တိုင် "\n" ထည့်ရပါတယ်။

အခု append mode နဲ့ ဆက်ရေးကြည့်ပါ။

file = open("diary.txt", "a", encoding="utf-8")
file.write("ဗုဒ္ဓဟူး: function တွေ လေ့လာတယ်။\n")
file.close()

အခု diary.txt ထဲမှာ စာကြောင်း သုံးကြောင်း ရှိသွားပါပြီ — အဟောင်း နှစ်ကြောင်း မပျက်ဘဲ၊ အသစ် တစ်ကြောင်း နောက်က ဆက်တွဲသွားတာပါ။ "w" သုံးခဲ့ရင် အဟောင်း နှစ်ကြောင်း ပျောက်ပြီး ဒီတစ်ကြောင်းတည်း ကျန်မှာပါ။

အသုံးပြုသူရိုက်ထည့်တာကို ဖိုင်ထဲ သိမ်းတဲ့ ပုံစံလည်း အဖြစ်များပါတယ်။

with open("ideas.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    while True:
        idea = input("စိတ်ကူး ထည့်ပါ ('done' ဆို ရပ်မယ်): ")
        if idea.lower() == "done":
            break
        f.write(idea + "\n")
print("သိမ်းပြီးပါပြီ!")

Sample run:

စိတ်ကူး ထည့်ပါ ('done' ဆို ရပ်မယ်): ဆိုင်ကယ် ပြင်တတ်ချင်တယ်
စိတ်ကူး ထည့်ပါ ('done' ဆို ရပ်မယ်): မုန့်ဟင်းခါး ချက်နည်းသင်မယ်
စိတ်ကူး ထည့်ပါ ('done' ဆို ရပ်မယ်): done
သိမ်းပြီးပါပြီ!

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်ထဲ စာရေးနည်း အသေးစိတ်
• Input/output — write() method အသုံးပြုပုံ

---

ဖိုင်ထဲက စာဖတ်ခြင်း — read(), readline(), readlines()

စာဖတ်ဖို့ နည်းလမ်း သုံးမျိုး ရှိပါတယ်။ အရင်ဆုံး နမူနာဖိုင် တစ်ခု ဖန်တီးထားမယ် ဆိုပါစို့ (poem.txt ထဲမှာ စာကြောင်း သုံးကြောင်း ရှိတယ်)။

# --- read() — တစ်ခုလုံး တစ်ခါတည်း ဖတ်မယ် ---
with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    all_text = f.read()
    print("--- read() ---")
    print(all_text)

# --- readline() — တစ်ကြောင်းချင်း ဖတ်မယ် ---
with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    print("--- readline() ---")
    print(f.readline(), end="")
    print(f.readline(), end="")

# --- readlines() — စာကြောင်းတွေကို list အဖြစ် ဖတ်မယ် ---
with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    print("--- readlines() ---")
    lines = f.readlines()
    print(lines)
    print("စာကြောင်း အရေအတွက်:", len(lines))

Output:

--- read() ---
လရောင်
ကြယ်ရောင်
မိုးရောင်

--- readline() ---
လရောင်
ကြယ်ရောင်
--- readlines() ---
['လရောင်\n', 'ကြယ်ရောင်\n', 'မိုးရောင်\n']
စာကြောင်း အရေအတွက်: 3

သုံးမျိုးလုံးရဲ့ ကွာခြားချက်ကို မှတ်ထားပါ။

• read() — ဖိုင်တစ်ခုလုံးကို string တစ်ခု အဖြစ် ပြန်ပေးတယ်။ ဖိုင် သေးရင် အဆင်ပြေတယ်။
• readline() — တစ်ကြောင်းတည်း ဖတ်တယ်။ ခေါ်တိုင်း နောက်တစ်ကြောင်းကို ဆက်ဖတ်တယ်။
• readlines() — စာကြောင်းတိုင်းကို list ထဲ ထည့်ပေးတယ်။ loop ပတ်ဖို့ အဆင်ပြေတယ်။

ဖိုင်ကြီးတွေကို ဖတ်တဲ့အခါ for line in file: လို့ တိုက်ရိုက် loop ပတ်တာက memory သက်သာဆုံး နည်းပါ။

with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    for line in f:
        print("ကဗျာ:", line.strip())

Output:

ကဗျာ: လရောင်
ကဗျာ: ကြယ်ရောင်
ကဗျာ: မိုးရောင်

Reference

• Reading/writing files — စာဖတ်နည်း သုံးမျိုး အသေးစိတ်
• Input/output — read/readline/readlines ရှင်းလင်းချက်

---

with Statement — ဖိုင်ကို အလိုအလျောက် ပိတ်ပေးတာ

အပေါ်က ဥပမာတွေမှာ with open(...) as f: လို့ သုံးထားတာ သတိထားမိမယ် ထင်ပါတယ်။ ဒါကို context manager လို့ ခေါ်ပါတယ်။ Block ပြီးသွားတာနဲ့ ဖိုင်ကို အလိုအလျောက် ပိတ်ပေးပါတယ် — close() ခေါ်ဖို့ မလိုတော့ဘူး။

အရေးကြီးဆုံး အချက်က — block ထဲမှာ exception ဖြစ်သွားရင်တောင် ဖိုင်ကို သေချာပေါက် ပိတ်ပေးတာပါ။ အရင် အခန်းက finally နဲ့ ကိုယ်တိုင် ရေးရတဲ့ ပုံစံရဲ့ အဆင်ပြေတဲ့ ဗားရှင်းလို့ မှတ်နိုင်ပါတယ်။

# ရိုးရိုး နည်းလမ်း — close() မေ့တတ်တယ်
f = open("data.txt", "w", encoding="utf-8")
f.write("အချက်အလက်")
f.close()

# with နည်းလမ်း — အလိုအလျောက် ပိတ်ပေးတယ်၊ အမှားလည်း စိတ်ချရတယ်
with open("data.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("အချက်အလက်")

အကျင့်လုပ်ပါ — ဖိုင်ဖွင့်တိုင်း with သုံးပါ။ ဒါဟာ Python programmer တိုင်းရဲ့ စံအလေ့အကျင့် (best practice) ပါ။

↻ ပြန်ဖွင့်ရန်

Reference

• Reading/writing files — with statement အသေးစိတ်
• Input/output — context manager အခြေခံ

---

tell() နဲ့ read(size) — ဖိုင်ထဲ သွားလာခြင်း

ဖိုင်ကို ဖတ်နေတုန်း Python က "အခု ဘယ်နေရာရောက်နေပြီလဲ" ဆိုတာကို မှတ်ထားပါတယ်။ ဒါကို file pointer လို့ ခေါ်ပါတယ်။

• read(size) — size အရေအတွက်လောက် စာလုံး ဖတ်တယ်။
• tell() — အခု pointer ဘယ်နေရာမှာ ရှိလဲ ပြန်ပေးတယ်။

with open("abc.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("ABCDEFGH")

with open("abc.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read(3))
    print("လက်ရှိ နေရာ:", f.tell())
    print(f.read(3))
    print("လက်ရှိ နေရာ:", f.tell())

Output:

ABC
လက်ရှိ နေရာ: 3
DEF
လက်ရှိ နေရာ: 6

ပထမ read(3) က "ABC" ကို ဖတ်ပြီး pointer ကို နေရာ 3 ကို ရွှေ့သွားတယ်။ ဒုတိယ read(3) က "DEF" ကို ဖတ်တယ်။ ဒီလို pointer ရွေ့သွားတာကြောင့် ဖိုင်ကို အပိုင်းလိုက် ဖတ်တာ၊ ကျော်ဖတ်တာ လုပ်နိုင်ပါတယ်။

↻ ပြန်ဖွင့်ရန်

Reference

• Reading/writing files — file pointer နဲ့ tell() အကြောင်း

---

ဖိုင်ထဲက အချက်အလက် ရေတွက်ခြင်းနဲ့ ရှာဖွေခြင်း

ဖိုင်ထဲက စာကို ဖတ်တတ်ပြီဆိုရင်၊ နောက်တစ်ဆင့်က အဲဒီစာကို လေ့လာခြင်း ပါ။ စာကြောင်း ဘယ်လောက်ရှိလဲ၊ စကားလုံး ဘယ်လောက်ပါလဲ ရေတွက်တာ၊ စကားလုံး တစ်ခု ဘယ်စာကြောင်းမှာ ပါလဲ ရှာဖွေတာတို့ပါ။

စာကြောင်း၊ စကားလုံး၊ စာလုံး ရေတွက်ခြင်း

with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    lines = f.readlines()

line_count = len(lines)
word_count = sum(len(line.split()) for line in lines)
char_count = sum(len(line) for line in lines)

print("စာကြောင်း:", line_count)
print("စကားလုံး:", word_count)
print("စာလုံး:", char_count)

Output (poem.txt မှာ စာကြောင်း သုံးကြောင်း ရှိတဲ့အခါ):

စာကြောင်း: 3
စကားလုံး: 3
စာလုံး: 21

ဘယ်လို အလုပ်လုပ်လဲ။ line.split() က စာကြောင်းတစ်ကြောင်းကို စကားလုံးတွေ ခွဲပေးပါတယ်။ sum(...) က စာကြောင်းတိုင်းရဲ့ ရလဒ်ကို ပေါင်းပေးပါတယ်။ ဒီနည်းက စာစီစာကုံး စစ်တာ၊ စာရွက်စာတမ်း အရှည် တိုင်းတာတာမှာ သုံးပါတယ်။

ဖိုင်ထဲမှာ စကားလုံး ရှာဖွေခြင်း

keyword = input("ရှာမယ့် စကားလုံး: ")
found = False

with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    for num, line in enumerate(f, start=1):
        if keyword in line:
            print(f"စာကြောင်း {num} မှာ တွေ့တယ်: {line.strip()}")
            found = True

if not found:
    print("မတွေ့ပါ။")

Sample run:

ရှာမယ့် စကားလုံး: ကြယ်
စာကြောင်း 2 မှာ တွေ့တယ်: ကြယ်ရောင်

enumerate(f, start=1) က စာကြောင်းတိုင်းကို နံပါတ်တပ်ပေးပါတယ် (start=1 မို့ 1 ကနေ စပါတယ်)။ keyword in line က စကားလုံး ပါမပါ စစ်ပါတယ်။ Log file ထဲမှာ error ရှာတာ၊ မှတ်တမ်းထဲမှာ နာမည် ရှာတာတို့မှာ ဒီပုံစံကို သုံးပါတယ်။

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်အချက်အလက် လေ့လာခြင်း
• Input/output — readlines() နဲ့ loop ပတ်နည်း

---

FileNotFoundError ကိုင်တွယ်ခြင်း

မရှိတဲ့ ဖိုင်ကို "r" mode နဲ့ ဖွင့်မိရင် FileNotFoundError တက်ပါတယ်။ အရင် အခန်းက သင်ခန်းစာကို ဒီမှာ လက်တွေ့ သုံးရပါပြီ။

try:
    with open("report.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
        print(f.read())
except FileNotFoundError:
    print("report.txt ဖိုင် မတွေ့ပါ! နာမည် မှန်မမှန် စစ်ပါ။")

Output (ဖိုင် မရှိတဲ့အခါ):

report.txt ဖိုင် မတွေ့ပါ! နာမည် မှန်မမှန် စစ်ပါ။

Program crash မဖြစ်ဘဲ ယဉ်ကျေးတဲ့ message ပြသွားပါတယ်။ ဖိုင်ဖွင့်တဲ့ program တိုင်းမှာ ဒီလို ကာကွယ်ထားတာ အကျင့်ကောင်းပါ။

Reference

• Try...Except — FileNotFoundError ကိုင်တွယ်နည်း
• Reading/writing files — ဖိုင်အမှား ကိုင်တွယ်ခြင်း

---

ဖိုင် ကူးယူခြင်းနဲ့ ပေါင်းခြင်း

ဖိုင် ကူးယူခြင်း

ဖိုင်တစ်ခုရဲ့ အကြောင်းအရာကို နောက်တစ်ခုထဲ ကူးဖို့ — ပထမ ဖိုင်ကို ဖတ် ("r")၊ ဒုတိယ ဖိုင်ကို ရေး ("w")၊ တစ်ကြောင်းချင်း ကူးပါ။

with open("poem.txt", "r", encoding="utf-8") as src, \
     open("poem_copy.txt", "w", encoding="utf-8") as dst:
    for line in src:
        dst.write(line)
print("ကူးပြီးပါပြီ!")

with တစ်ခုတည်းမှာ ဖိုင် နှစ်ခု တွဲဖွင့်လို့ ရပါတယ်။ တစ်ကြောင်းချင်း ကူးတာမို့ ဖိုင်ကြီးရင်တောင် memory မကုန်ပါဘူး။

ဖိုင် နှစ်ခု ပေါင်းခြင်း

with open("morning.txt", "r", encoding="utf-8") as f1, \
     open("evening.txt", "r", encoding="utf-8") as f2:
    morning = f1.read()
    evening = f2.read()

with open("whole_day.txt", "w", encoding="utf-8") as out:
    out.write(morning + "\n" + evening)
print("ဖိုင်နှစ်ခု ပေါင်းပြီးပါပြီ!")

နှစ်ခုလုံးကို ဖတ်ပြီး၊ တတိယ ဖိုင်တစ်ခုထဲ အတူတူ ရေးထည့်လိုက်တာပါ။ Log file တွေ ပေါင်းတာ၊ ရက်စွဲ အလိုက် ခွဲထားတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ စုတာမှာ ဒီနည်းကို သုံးပါတယ်။

↻ ပြန်ဖွင့်ရန်

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်များစွာ တွဲကိုင်တွယ်နည်း
• Input/output — ဖိုင် method များ

---

ဖိုင်ဖျက်ခြင်း — os.remove()

ဖိုင် ဖျက်ဖို့ os module ရဲ့ remove() ကို သုံးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မရှိတဲ့ ဖိုင်ကို ဖျက်မိရင် error တက်မှာမို့၊ အရင် os.path.exists() နဲ့ စစ်တာ အကျင့်ကောင်းပါ။

import os

filename = "old_notes.txt"
if os.path.exists(filename):
    os.remove(filename)
    print(filename, "ကို ဖျက်ပြီးပါပြီ။")
else:
    print(filename, "ဆိုတဲ့ ဖိုင် မရှိပါ။")

Output (ဖိုင် ရှိတဲ့အခါ):

old_notes.txt ကို ဖျက်ပြီးပါပြီ။

Reference

• Reading/writing files — os module နဲ့ ဖိုင်စီမံခန့်ခွဲမှု
• Built-in functions — built-in function များ

---

Mini System ၁ — ကျောင်းသား မှတ်တမ်းစနစ် (Student Report Card System)

အခု သင်ထားတာတွေကို စုပြီး စနစ်လေး တစ်ခု တည်ဆောက်ကြည့်ရအောင်။ ကျောင်းသားတွေရဲ့ အမည်၊ ဘာသာရပ်၊ အမှတ်တွေကို ဖိုင်ထဲ သိမ်းမယ့် စနစ်ပါ။

def save_record():
    name = input("ကျောင်းသား အမည်: ")
    subject = input("ဘာသာရပ်: ")
    marks = input("အမှတ်: ")
    with open("report_card.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
        f.write(f"{name},{subject},{marks}\n")
    print("မှတ်တမ်း သိမ်းပြီးပါပြီ!\n")

def show_records():
    print("\n--- မှတ်တမ်းအားလုံး ---")
    try:
        with open("report_card.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
            for line in f:
                name, subject, marks = line.strip().split(",")
                print(f"အမည်: {name} | ဘာသာရပ်: {subject} | အမှတ်: {marks}")
    except FileNotFoundError:
        print("မှတ်တမ်း မရှိသေးပါ။ အရင် ထည့်ပါ။")
    print("----------------------\n")

def find_record():
    keyword = input("ရှာမယ့် အမည်: ")
    found = False
    try:
        with open("report_card.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
            for line in f:
                name, subject, marks = line.strip().split(",")
                if keyword.lower() in name.lower():
                    print(f"တွေ့ပြီ: {name} | {subject} | {marks}")
                    found = True
    except FileNotFoundError:
        print("မှတ်တမ်း မရှိသေးပါ။")
    if not found:
        print("မတွေ့ပါ။\n")

def report_system():
    while True:
        print("1. မှတ်တမ်းထည့်မယ်")
        print("2. အားလုံးကြည့်မယ်")
        print("3. ရှာမယ်")
        print("4. ထွက်မယ်")
        choice = input("ရွေးပါ: ")
        if choice == "1":
            save_record()
        elif choice == "2":
            show_records()
        elif choice == "3":
            find_record()
        elif choice == "4":
            print("နှုတ်ဆက်ပါတယ်!")
            break
        else:
            print("1-4 အတွင်း ရွေးပေးပါ!\n")

report_system()

ဒီမှာ သင်ထားတဲ့ အရာအားလုံး ပါဝင်ပါတယ် — append mode နဲ့ ရေးတာ၊ with နဲ့ ဖတ်တာ၊ FileNotFoundError ကိုင်တွယ်တာ၊ ကော်မာ (,) နဲ့ ခွဲထားတဲ့ format ကို split(",") နဲ့ ပြန်ခွဲတာ။ ဒီ format ကို CSV ပုံစံ လို့ ခေါ်ပြီး၊ တကယ့် လုပ်ငန်းတွေမှာ အသုံးအများဆုံးပါ။

Sample run:

1. မှတ်တမ်းထည့်မယ်
2. အားလုံးကြည့်မယ်
3. ရှာမယ်
4. ထွက်မယ်
ရွေးပါ: 1
ကျောင်းသား အမည်: မောင်မောင်
ဘာသာရပ်: သင်္ချာ
အမှတ်: 85
မှတ်တမ်း သိမ်းပြီးပါပြီ!

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်ကို အခြေခံတဲ့ program များ
• User input — menu စနစ်အတွက် input ကိုင်တွယ်နည်း

---

Mini System ၂ — Login စနစ်

အကောင့်ဖွင့် (register) ပြီး ပြန်ဝင် (login) လို့ရတဲ့ စနစ်လေးပါ။ အချက်အလက်ကို accounts.txt ဖိုင်ထဲ သိမ်းပါတယ်။

def create_account():
    username = input("အသုံးပြုသူ အမည်: ")
    password = input("စကားဝှက်: ")
    with open("accounts.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
        f.write(f"{username},{password}\n")
    print("အကောင့် ဖွင့်ပြီးပါပြီ!\n")

def sign_in():
    username = input("အမည်: ")
    password = input("စကားဝှက်: ")
    try:
        with open("accounts.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
            for line in f:
                saved_user, saved_pass = line.strip().split(",")
                if saved_user == username and saved_pass == password:
                    print(f"ကြိုဆိုပါတယ်၊ {username}!\n")
                    return
        print("အမည် သို့မဟုတ် စကားဝှက် မှားနေပါတယ်။\n")
    except FileNotFoundError:
        print("အကောင့် မရှိသေးပါ။ အရင် ဖွင့်ပါ။\n")

def login_system():
    while True:
        print("1. အကောင့်ဖွင့်မယ်")
        print("2. ဝင်မယ်")
        print("3. ထွက်မယ်")
        choice = input("ရွေးပါ: ")
        if choice == "1":
            create_account()
        elif choice == "2":
            sign_in()
        elif choice == "3":
            break
        else:
            print("1-3 အတွင်း ရွေးပေးပါ!\n")

login_system()

မှတ်ထားသင့်တာက — ဒီ program က ဖိုင်ထဲက စာကြောင်းတိုင်းကို လိုက်ဖတ်ပြီး အမည်+စကားဝှက် ကိုက်ညီတာ တွေ့တာနဲ့ ချက်ချင်း return ထွက်သွားတာပါ။ မတွေ့ရင် loop ဆုံးပြီး "မှားနေပါတယ်" လို့ ပြပါတယ်။

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်ထဲ အချက်အလက် သိမ်းနည်း
• User input — အသုံးပြုသူ အချက်အလက် ရယူနည်း

---

Mini System ၃ — To-Do List စီမံခန့်ခွဲမှု

နေ့စဉ် လုပ်စရာတွေကို မှတ်ထားတဲ့ စနစ်ပါ။ [ ] ဆိုတာ မပြီးသေးဘူး၊ [x] ဆိုတာ ပြီးပြီ လို့ အမှတ်အသားလုပ်ပါတယ်။

def add_task():
    task = input("လုပ်စရာ အသစ်: ")
    with open("tasks.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
        f.write(f"[ ] {task}\n")
    print("ထည့်ပြီးပါပြီ!\n")

def show_tasks():
    print("\n--- လုပ်စရာများ ---")
    try:
        with open("tasks.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
            lines = f.readlines()
            if not lines:
                print("(လုပ်စရာ မရှိပါ)")
            for i, line in enumerate(lines, start=1):
                print(f"{i}. {line.strip()}")
    except FileNotFoundError:
        print("(လုပ်စရာ မရှိပါ)")
    print("-------------------\n")

def finish_task():
    try:
        with open("tasks.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
            tasks = f.readlines()
    except FileNotFoundError:
        print("လုပ်စရာ မရှိသေးပါ။\n")
        return

    for i, task in enumerate(tasks, start=1):
        print(f"{i}. {task.strip()}")
    try:
        num = int(input("ပြီးသွားတဲ့ နံပါတ်: ")) - 1
    except ValueError:
        print("နံပါတ် ထည့်ပေးပါ!\n")
        return
    if 0 <= num < len(tasks):
        if tasks[num].startswith("[ ]"):
            tasks[num] = tasks[num].replace("[ ]", "[x]", 1)
            with open("tasks.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
                f.writelines(tasks)
            print("ပြီးသွားပြီအဖြစ် အမှတ်အသားလုပ်ပြီးပါပြီ!\n")
        else:
            print("ဒါက ပြီးသားပါ။\n")
    else:
        print("နံပါတ် မှားနေပါတယ်။\n")

def todo_system():
    while True:
        print("1. လုပ်စရာ ထည့်မယ်")
        print("2. ကြည့်မယ်")
        print("3. ပြီးပြီလို့ မှတ်မယ်")
        print("4. ထွက်မယ်")
        choice = input("ရွေးပါ: ")
        if choice == "1":
            add_task()
        elif choice == "2":
            show_tasks()
        elif choice == "3":
            finish_task()
        elif choice == "4":
            break
        else:
            print("1-4 အတွင်း ရွေးပေးပါ!\n")

todo_system()

ဒီမှာ နည်းပညာ အသစ် တစ်ခု ပါဝင်ပါတယ် — finish_task() မှာ ဖိုင်တစ်ခုလုံးကို readlines() နဲ့ ဖတ်ပြီး၊ list ထဲမှာ ပြင်ဆင်ပြီး၊ "w" mode နဲ့ ပြန်ရေးတာပါ။ ဖိုင်ထဲက အကြောင်းအရာကို ပြင်ဆင်ချင်ရင် ဒါဟာ အသုံးအများဆုံး ပုံစံပါ — ဖတ် → memory ထဲ ပြင် → ပြန်ရေး။

Sample run:

1. လုပ်စရာ ထည့်မယ်
2. ကြည့်မယ်
3. ပြီးပြီလို့ မှတ်မယ်
4. ထွက်မယ်
ရွေးပါ: 2

--- လုပ်စရာများ ---
1. [ ] စာအုပ် ဝယ်မယ်
2. [ ] Python လေ့ကျင့်မယ်
-------------------

Reference

• Reading/writing files — ဖိုင်ပြင်ဆင်နည်း (read-modify-write)
• User input — menu စနစ် input ကိုင်တွယ်နည်း

---

လေ့ကျင့်ခန်းများ

1. [လွယ်ကူ] နေ့စဉ် မှတ်တမ်း — အသုံးပြုသူကို ဒီနေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာတွေ ရိုက်ထည့်ခိုင်းပြီး journal.txt ထဲ append mode ("a") နဲ့ သိမ်းတဲ့ program ရေးပါ။ ရက်စွဲနဲ့အတူ သိမ်းပါ။ (Hint: input() နဲ့ ရက်စွဲ တောင်းပါ။)

2. [အလတ်စား] စကားလုံး ရေတွက်စက် — ဖိုင်နာမည် တစ်ခုတောင်းပြီး၊ အဲဒီဖိုင်ထဲက စာကြောင်း အရေအတွက်၊ စကားလုံး အရေအတွက်၊ စာလုံး အရေအတွက်တို့ကို ရေတွက်ပြပါ။ FileNotFoundError ကို try/except နဲ့ ကိုင်တွယ်ပါ။

3. [အလတ်စား] စကားလုံး ရှာဖွေသူ — ဖိုင်နာမည် + ရှာမယ့် စကားလုံး တောင်းပြီး၊ တွေ့တဲ့ စာကြောင်း နံပါတ်တွေကို ပြတဲ့ program ရေးပါ။ enumerate(file, start=1) သုံးပါ။ မတွေ့ရင် "မတွေ့ပါ" လို့ ပြပါ။

4. [ခက်ခဲ] ကျောင်းသား မှတ်တမ်းစနစ် အဆင့်မြှင့် — အပေါ်က report card စနစ်ကို အခြေခံပြီး၊ ပျမ်းမျှ အမှတ် တွက်ပြတဲ့ menu (option 4: "ပျမ်းမျှကြည့်မယ်") တစ်ခု ထပ်ထည့်ပါ။ အမှတ်တွေကို float() နဲ့ ပြောင်းပြီး ပျမ်းမျှ တွက်ပါ။

5. [ခက်ခဲ] ဖိုင် အရန်သိမ်းစက် (backup) — ဖိုင်နာမည် တစ်ခုတောင်းပြီး၊ ဥပမာ notes.txt ဆိုရင် backup_notes.txt ဖြစ်ရမယ်။ မူရင်းဖိုင် မရှိရင် သင့်တော်တဲ့ message ပြပါ။